Geschiedenis

Acqua Alta overstroming 1966
Acqua Alta overstroming 1966

Oh Venice! Venice! when thy marble walls
Are level with the waters, there shall be
A cry of nations o´er thy sunken halls
A loud lament along the sweeping sea!


Lord George Gordon Byron, ‘Ode on Venice’

Acqua alta 1966

In november 1966 werden Venetië, Florence en andere steden zwaar getroffen door een enorm hoge waterstand. De Unesco deed een oproep aan de wereld – de cry of nations uit het gedicht van Byron – om hulp bij restauraties van de talloze beschadigde kunstwerken. Dat resulteerde in de oprichting van comités in vele landen, waaronder in Nederland de ‘Stichting Nederlands Venetië Comité.’ en haar vereniging ‘De Poorters van Venetië’.

Hoogwater – acqua alta – is in Venetië vanaf het begin van haar bestaan een normaal verschijnsel, de stad is daar ook op ingericht. Een flinke eb en vloed is zo nu en dan zelfs noodzakelijk om de lagune uit te spoelen, anders zou ze verworden tot een moeras, want de rivieren die in de lagune uitmonden voeren grote hoeveelheden zand en slib mee uit de noordoostelijke Alpen.

Sinds het midden van de 20e eeuw echter, komen overstromingen vaker voor en met hogere waterstanden. Naast de natuurlijke oorzaken zoals maanstand, getij en wind en stijging van de zeespiegel, is menselijk handelen een belangrijke factor geworden. In het bijzonder daalde de bodem van de lagune door oppompen van grondwater voor gebruik op het nabijgelegen industrie- en havengebied van Marghera.

Inmiddels is het oppompen van grondwater gestaakt (en ook de vrije uitstoot van zwavel- en andere dampen die gevels en kunstvoorwerpen aantasten) en er wordt gewerkt aan een systeem van beweegbare waterkeringen, dat de drie ingangen van de lagune blokkeren als de waterstand te hoog dreigt te worden. Het “MOSE-systeem”.

Restauratieprojecten van de Poorters

In eerste instantie bepalen uiteraard de autoriteiten van de monumentenzorg in Venetië welke gebouwen, schilderijen of andere kunstvoorwerpen voor restauratie in aanmerking komen. Voorafgaand aan elke voorgenomen restauratie wordt een kunsthistorisch en technisch rapport gemaakt door deze zonaamde Soprintendenza en met een gedetailleerde begroting ingediend bij de Unesco in Venetië. Deze nodigt vervolgens één of meer nationale stichtingen uit om bij te dragen.

Daarbij probeert de Unesco de stichtingen te specialiseren door ze samenhangende projecten toe te kennen. Zo zijn wij de laatste jaren specialist van de San Zaccaria-kerk, waar we inmiddels een twintigtal restauraties (mede) hebben gefinancierd, waaronder de grote restauratie aan de voorgevel.

Als een nationale stichting positief reageert op de uitnodiging, dan wordt het begrote bedrag op rekening van de Unesco gestort, die het in beheer houdt. Naarmate het werk vordert en rekeningen worden ingediend, controleert de Unesco of de gang van zaken correct is en, zo ja, wordt de stichting verzocht het betreffende deel van het in depot gestorte geld vrij te geven voor betaling.

Foto: Unesco