Historisch gezien is de kerk belangwekkend vanwege haar nauwe banden met de staat. Het kwam tot uiting in het jaarlijkse bezoek van de doge en zijn gevolg. Op paaszondag kwamen vanuit de San Marco-basiliek de doge, de signoria, binnen- en buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders en vertegenwoordigers van het volk in een plechtige processie – ‘andata’ – naar de kerk, waar zij de vespers bijwoonden. Na de dienst brachten zij een bezoek aan het ernaast gelegen benedictinessenklooster.
Deze processie werd gehouden ter herinnering aan het feit dat aan het eind van de 12e eeuw de nonnen van dit welvarende klooster een groot deel van hun tuin hadden afgestaan aan doge Sebastiano Ziani, zodat het San Marco-plein kon worden vergroot.
Tussen de negende eeuw en twaalfde eeuw werden in de San Zaccaria acht doges begraven. De San Zaccaria is niet alleen van belang vanwege haar functie in vroegere tijden; ook nu is ze het centrum van een levendige parochiegemeenschap.
San Giovanni is terug dankzij Jan Overbeke
Het beeld van San Giovanni Battista staat weer als vanouds te stralen in de San Zaccaria. Meteen bij binnenkomst staat hij voor je, midden in het wijwaterbassin rechts, tegen de eerste kolom van het schip van de kerk. Na jarenlang ingepakt te zijn geweest in rode doeken omdat een vandaal het beeld van een arm had beroofd, is het sinds enkele weken weer terug in de kerk. Met een nieuwe arm en dat dankzij een prachtig legaat van dermatoloog, kunstverzamelaar en Poorter Jan Overbeke (1936-2021). Jan schonk de vereniging na zijn overlijden geld om de restauratie van het door hem zo bewonderde marmeren beeld van de Heilige Johannes gemaakt door Alessandro Vittoria te helpen bekostigen.
Gelukkig kan iedereen bij binnenkomst in de San Zaccaria nu weer genieten van de twee wijwaterbakken met daarin kleine beelden, de linker met een San Zaccaria, de rechter met een San Giovanni. Allebei van Alessandro Vittoria, allebei in marmer. De San Zaccaria waardig in z'n gewaad maar niet zo interessant als beeld, je slaat 'm haast over bij al het moois er omheen. Denk aan de overweldigende wanden vol schilderijen, Bellini's Madonna eerst, links op de wand, de grote Balestra hoog rechts, de Aanbidding met die ongelofelijke engel. Maar de San Giovanni Battista rechts is echt een meesterwerk, van een intensiteit die je haast nooit ziet. Jan Overbeke hield van dat beeld. ‘Er is iets ongewoons mee, er zit een ziel in’, zei hij.
Het beeldje is maar zo'n 65 cm hoog, maar desondanks zeer aanwezig. Johannes stapt licht vooruit. Hij heeft alleen een doek en een vacht om en houdt met zijn rechterhand een gekanteld schaaltje vast in verticale stand. Het water waarmee hij doopt is er net uit gevallen. Hij is duidelijk uit de woestijn gekomen, je ziet bijna het stof in z'n warrige haar. Zijn lijf en gezicht verraden harde tijden. Hij is jong en wild, die punt-oren verwijzen beslist naar goden uit eerdere tijden. Kijk naar het gezicht en de handen. Mooier is er haast niet gemaakt in de late Renaissance. Wat een geluk dat we na lange tijd dankzij Jan Overbeke weer naar een compleet beeld kunnen.





















